ناامیدی یکی از عمیقترین و آزاردهندهترین احساساتی است که فرد درگیر با افسردگی ممکن است تجربه کند. ناامیدی، دیدی سیاه و تونلی به آینده تحمیل کرده و حس میدهد که هیچ راهی برای بهتر شدن وجود ندارد. اما خبر خوب این است که برخلاف این احساس، ناامیدی قابل درمان و کاهش است و درمانهای مؤثری برای آن وجود دارد .
در این مقاله، به بررسی روشهای درمانی با پشتوانه علمی میپردازیم که به طور خاص بر کاهش حس ناامیدی و بهبود افسردگی تمرکز دارند.
رواندرمانیهای مبتنی بر شواهد، نقش اصلی و بسیار مهمی در درمان ناامیدی دارند. تحقیقات نشان میدهد که حس ناامیدی با ایجاد تغییر در رفتار و تفکر قابل کاهش است .
درمان شناختی-رفتاری (CBT) یکی از مؤثرترین روشها برای کاهش ناامیدی است. نتایج یک کارآزمایی بالینی نشان داد که CBT به طور قابل توجهی باعث کاهش ناامیدی در افراد با سابقه اقدام به خودکشی میشود و این بهبود تا سه ماه پس از درمان نیز پایدار میماند .
حتی یک مطالعه قدیمیتر نشان داده است که بخش قابل توجهی از بهبود علائم افسردگی در جلسات ابتدایی CBT، پیش از معرفی تکنیکهای اصلی بازسازی شناختی رخ میدهد. این بهبود اولیه تا حد زیادی به دلیل عواملی مانند ارائه یک چارچوب درمانی امیدبخش و تکالیف عملی (خانگی) است که حس امیدواری و کنترل بر وضعیت را در بیمار افزایش میدهد .
فعالسازی رفتاری یکی از رویکردهای کلیدی در درمان افسردگی است. این روش بر این اصل ساده استوار است که رفتار ما میتواند بر احساسات ما تأثیر بگذارد. افسردگی اغلب فرد را به سمت کنارهگیری و کاهش فعالیتهای لذتبخش سوق میدهد و این خود باعث تشدید حس ناامیدی میشود .
در فعالسازی رفتاری، با برنامهریزی و انجام تدریجی فعالیتهای کوچک و لذتبخش (حتی زمانی که انگیزهای برای آنها وجود ندارد)، چرخه معیوب شکسته میشود. یک مطالعه نشان داده است که فعالسازی رفتاری به طور معناداری باعث کاهش ناامیدی، بیتفاوتی و افکار خودکشی در نوجوانان مبتلا به افسردگی میشود .
این روش به فرد کمک میکند تا شواهدی عملی برای این باور پیدا کند که «میتواند» کاری انجام دهد، که خود با احساس درماندگی و ناامیدی مقابله میکند .
برای افرادی که به درمانهای معمول پاسخ نمیدهند، گزینههای جدید و امیدوارکنندهای وجود دارد که به طور خاص روی ناامیدی و افکار خودکشی تأثیر میگذارند.
اسکتامین که به صورت اسپری بینی مصرف میشود، برای درمان افسردگی مقاوم و کاهش سریع علائم خودکشی تأیید شده است. یک مطالعه واقعگرایانه بر روی بیماران مبتلا به افسردگی مقاوم نشان داد که این درمان نه تنها علائم افسردگی را کاهش میدهد، بلکه به طور قابل توجهی حس ناامیدی را نیز در بازههای زمانی ۳ و ۶ ماهه کاهش میدهد .
روشهای نوینی نیز برای موارد بسیار دشوار وجود دارند:
تحریک عصب واگ (VNS): این روش که با ایمپلنت یک دستگاه انجام میشود، میتواند به بهبود کیفیت زندگی و کاهش علائم در بیمارانی که سالها به درمان پاسخ ندادهاند کمک کند .
سایکوسیلوبین (Psilocybin): در آزمایشات بالینی، این ماده که در قارچهای جادویی وجود دارد، نتایج شگفتانگیزی در درمان افسردگی مقاوم نشان داده است. جالب است که تنها تزریق امید به بیماران (با پذیرش آنها در یک مطالعه) میتواند نقطه عطفی در درمان باشد .
میتوانید این گامهای ساده را برای شروع شکستن چرخه ناامیدی بردارید:
برنامهای سبک و ساده برای خود تنظیم کنید: فعالیتهای لذتبخش گذشته یا کارهای کوچکی که حس مفید بودن میدهند را در آن بگنجانید .
یک هدف کوچک و مشخص انتخاب کنید: اگر بلند شدن از رختخواب سخت است، تصمیم بگیرید که هر روز صبح، حتی برای چند دقیقه، لباس راحتی خود را با لباسی عوض کنید که در آن احساس بهتری دارید .
مقایسه کنید: به دفترچهای، رفتارهایی که بعد از آنها احساس بهتری داشتید را با رفتارهایی که حس بدتری ایجاد کردند، یادداشت کنید .
احساس ناامیدی در افسردگی عمیقاً رنجآور است، اما پیمانهای نهایی و غیرقابل تغییر نیست. رویکردهای مختلفی از رواندرمانیهای معتبر مانند درمان شناختی-رفتاری (CBT) و فعالسازی رفتاری تا گزینههای درمانی نوین مانند اسکتامین و دیگر روشهای تحریک مغز، همگی بر کاهش این حس تاریک تأکید دارند .
اگر با این احساسات دست و پنجه نرم میکنید، با یک متخصص سلامت روان مشورت کنید. دریافت کمک و شروع درمان، خود اولین و مهمترین قدم برای خروج از این چرخه است.
